Petra schrijft debuutroman over trauma’s die generaties doorgaan

DEURNE – Angst voor een lege voorraadkast. Voor Petra Cuijpers uit Deurne leek het jarenlang gewoon een eigenaardigheid. Tot ze zich realiseerde dat die angst mogelijk verband hield met wat haar moeder tijdens de Tweede Wereldoorlog had meegemaakt. Die ontdekking vormde mede de inspiratie voor haar roman Erfgoed, waarin familietrauma’s en de vraag hoe je die kunt doorbreken centraal staan.

door Bram Vannisselroij

Cuijpers schrijft eigenlijk al haar hele leven. Toen ze ouder werd, raakte het schrijven wat meer op de achtergrond. In 2022 pakte ze het weer op. De oorlog in Oekraïne vormde daarvoor een belangrijke aanleiding. “Ik werk in de thuiszorg en cliënten begonnen steeds meer over de Tweede Wereldoorlog te praten. Daardoor ging ik er zelf ook weer meer over nadenken.” Haar moeder was zes jaar oud toen de oorlog begon en elf toen die voorbij was. 

“In het begin was het natuurlijk spannend. Ze wist niet wat oorlog was.” Later kreeg ze volop met de gevolgen ervan te maken. Zo maakte ze de Hongerwinter mee. “Mijn oma ging samen met mijn tante op hongertocht, om spullen te ruilen tegen eten. Twee weken lang heeft mijn moeder toen niks gegeten.” 

De gebeurtenissen uit die periode hebben volgens Cuijpers diepe sporen nagelaten. Niet alleen bij haar moeder, maar mogelijk ook bij volgende generaties. “Mijn moeder heeft verschrikkelijke dingen gezien. De oorlog heeft diepe indruk op haar gemaakt.”

Voorraad eten

Zelf merkte Cuijpers pas veel later dat bepaalde angsten misschien niet alleen van haarzelf waren. “Ik zorg er altijd voor dat ik een grote voorraad eten heb. We wonen in een heel welvarend land. Ik kwam er daarna pas achter dat mijn moeder die angst onbewust heeft doorgegeven.” 

Dat fenomeen, waarbij de gevolgen van ingrijpende gebeurtenissen doorwerken in volgende generaties, staat centraal in Erfgoed. Het kan zich volgens Cuijpers op verschillende manieren uiten, bijvoorbeeld in angst, verdriet of verslaving. “Het kan generaties lang doorgaan.”

Met haar roman wil ze het onderwerp onder de aandacht brengen zonder dat het boek zelf zwaar wordt. “Het onderwerp is zwaar, maar het boek biedt ook hoop.” Volgens Cuijpers hoeven mensen zich niet neer te leggen bij patronen die van generatie op generatie worden doorgegeven. 

“Mensen die zelf een trauma hebben kunnen er iets aan doen als ze dat willen.” Tegelijkertijd hoeft de lezer zich niet vooraf in het onderwerp te verdiepen. “Mensen die geen trauma hebben lezen gewoon een leuke roman.” Juist die combinatie was voor Cuijpers belangrijk. “Er zijn veel boeken over trauma’s geschreven, maar eigenlijk zelden een roman.”

Herkenbaar Brabant

Erfgoed speelt zich af in Eindhoven en Den Bosch, plaatsen die voor veel mensen uit de regio herkenbaar zijn. Het verhaal voert de lezer mee in een familie waarin geheimen en gebeurtenissen uit het verleden een belangrijke rol spelen. “Ik wilde er een herkenbaar Brabants boek van maken dat hopelijk veel mensen aanspreekt.” 

Cuijpers hoopt daarnaast dat het verhaal lezers aanzet om binnen hun eigen familie naar het verleden te kijken. Niet om oude wonden opnieuw open te halen, maar om beter te begrijpen waar bepaalde gevoelens of gedragingen vandaan kunnen komen. 

“Het is een zwaar onderwerp, maar geen zwaar boek.” Cuijpers is daarnaast mantelzorger voor haar 92-jarige moeder. Daarmee komt het verleden soms letterlijk dichtbij. Haar roman is uiteindelijk vooral een verhaal over wat mensen met zich meedragen, maar ook over de mogelijkheid om daar iets aan te veranderen. Erfgoed is verkrijgbaar bij de Bruna in Deurne en online via bol.com.