Satellietbeeld van het gebied toen de brand net begon. (Afbeelding: Terrasphere)

Opinie: Hoogveenvorming en klimaatverandering

donderdag 7 mei 2020 - 18:58|

Al 40 jaar ben ik betrokken bij de discussie rond de Peelvenen. Hoogveen is neerslag afhankelijke natuur. De nodige rapporten over hoogveenherstel eind vorige eeuw geven aan dat juist de Peel hierin heel weinig marge heeft, ofwel een beperkt jaarlijks neerslagoverschot.

Na de relatief drogere periode vanaf 1990 heb ik in 1998 de discussie opgestart dat vanwege klimaatverandering, hogere temperaturen, langere droge periodes en hevigere neerslag hoogveenherstel in de Peelvenen niet meer mogelijk is.

Daarop is er in maart 1999 een forumavond geweest in de Gouden Helm in Deurne waar zoveel deskundigen tegenover mij werden geplaatst dat de discussie is ondergesneeuwd. De natte jaren vanaf 2000 versterkten de herstelmaatregelen met zoveel effect dat kansen succesrijk zijn gaan lijken.

De deskundigen hebben ook nieuwe rapporten gemaakt over hoe door allerlei kunstgrepen (het poldersysteem van Erik Vink) ofwel door het sturen van lokale grondwaterstroming de klimaatverandering zou kunnen worden voorgebleven.

Voor wie zich in de achtergrond van de maatregelen wil verdiepen verwijs ik naar het rapport uit 2011 ‘Hoogveen en klimaatverandering in Nederland’ Alterra 2225. De afgelopen vijf jaren tonen echter de effecten van klimaatverandering met hogere temperaturen, langere droogteperiodes en soms hevige neerslag.

In 2016 toen extreem veel regen viel zijn voor het waterschap kaarten gemaakt, waar en hoeveel neerslag was gevallen. Daarbij bleek dat in de Peelvenen naar verhouding veel minder regen viel dan in de omgeving.

Felle buien zijn gevolg van hoge temperatuur dus meer water in de lucht, maar ook van turbulentie die optreedt vooral boven opgewarmde gronden. Deze buien zijn vaak lokaal en wie goed oplet ziet dat ze door open water van kanalen of rivieren worden geremd. Dit geldt ook voor de relatief natte en dus koudere natuurgebieden. Dit effect versterkt dus met stijgende temperaturen het relatieve afnemen van het al lage neerslagoverschot in de Peelvenen.

Ook de voorgestelde maatregelen lijken positief maar het gevolg is veel meer oppervlakte met ondiep water, wat sneller opwarmt en verdampt en dus grotere waterstanddaling tot gevolg heeft.

Verdamping is ook verbonden met windsnelheid dus kale vlakte, door het verwijderen van bomen drogen de bodem en ondiep water sneller op. Hierbij gaat dus de verdamping toenemen en opnieuw het neerslagoverschot afnemen. Tenslotte een andere factor: die peelbranden, hierbij wordt korte termijn gedacht.

Maar Ed van de Kerkhof (zie ander opinieartikel) komt met vele eerdere voorbeelden in meer dan een eeuw tijd dat branden normaal zijn in de Peel. Op de voedselrijke as gaat slecht hoogveen groeien en veel materiaal voor veenvorming verbrand. Na de ijstijd toen de veenvorming is gestart waren het geen branden door menselijk toedoen omdat er veel minder mensen waren, die er ook niet veel te zoeken hadden.

Echter, het enigszins veranderd politiek landschap in de provincie Noord-Brabant zou ruimte moeten scheppen om af te stappen van eenzijdige natuurherstelmaatregelen vanuit de provincie, na een goede discussie en betere afwegingen in afstemming met de omgeving.

Jan Keijzers, Vlierden

Gerelateerde nieuwsberichten

Ook natuurbrand in gebied de Stippelberg De RIPS - De brandweer rukte zondagmiddag uit voor een natuurbrand in het gebied Stippelberg in De Rips. Al snel kon het sein brandmeester worden afgegeven. Meerdere blusvoertuigen snelden rond... 31 mei 2020 - 15:11
Brand in Liesselse achtertuin snel geblust LIESSEL - Het zijn drukke dagen voor de brandweer. Gisteren moesten de lieden opnieuw vol aan de bak in de Deurnese Peel, en even daarvoor werd ook een achtertuin in... 31 mei 2020 - 12:44
Politie vermoedt brandstichting in Zandbos DEURNE - De brand in het Zandbos in Deurne zaterdagochtend is mogelijk aangestoken. De politie is daarom op zoek naar getuigen. Rond 9.45 uur zaterdagochtend brak er brand uit in... 31 mei 2020 - 12:05
Opnieuw grote brand in Deurnese Peel DEURNE/LIESSEL - Weer is de brand in de Deurnese Peel in alle hevigheid opgelaaid. De hulpdiensten zijn massaal uitgerukt. Het betreft het deel gelegen aan de Eikenlaan in Liessel. Inwoners... 30 mei 2020 - 19:02
Brand in Zandbos in Deurne snel onder controle DEURNE - In de bossen aan de Helmondseweg in Deurne heeft zaterdag een brand gewoed. De brandweer had het vuur snel onder controle. Het vuur in het Zandbos brak rond... 30 mei 2020 - 10:47
Burgemeester ontvangt speciaal Peelpakket DEURNE - Netwerkclub JCI Peelland heeft afgelopen maandag een speciaal 'Peelpakket' overhandigd aan burgemeester Hilko Mak. Een pakket vol producten van lokale ondernemers. De cadeaupakketten zitten vol met producten van... 29 mei 2020 - 10:49