Foto: Walter van Bussel.

Opinie: 'Een groote brand, bijna niet te stuiten'

woensdag 6 mei 2020 - 14:23|

Oh jee, heeft Staatsbosbeheer ’t weer gedaan. Dat de recente Peelbrand zo’n enorme proporties kon aannemen, was, zo begrijp ik uit het vorige week gepubliceerde stuk van Erik Vink, vooral de schuld van dat Staatsbosbeheer. De bluswerkzaamheden zouden immers gehinderd zijn omdat een deel van de Peel als natuurgebied is afgesloten. Vroeger, zo beweert Vink, was de Peel overal toegankelijk en bleven daarom de Peelbranden “min of meer onder controle, zoals de mens controle hield over de Peel.” En dat nu is onzin.

Wie er via www.delpher.nl de oude kranten op naslaat en de woorden “peel” en “brand” intikt, komt ’n kleine achtduizend artikelen tegen over de branden die de afgelopen anderhalve eeuw steeds maar weer opnieuw de Peel in de as legden. Uit zowat al die berichten blijkt dat ’n brand in de Peel in tijden van droogte, aangewakkerd door ’n straffe wind, door niets en niemand te temmen is.

“De Peel brandt weer volop! Bij Helenaveen is wederom een groote brand uitgebroken, die bijna niet te stuiten is”, zo berichtte de Tilburgsche Courant in augustus 1912. “Blusschingspogingen zijn praktisch niet mogelijk. De wind wakkert het vuur aan”, zo meldde het persbureau Aneta in maart 1934. “De spuitgasten staan machteloos”, aldus De Volkskrant in de zomer van 1947. “Blussen niet mogelijk”, zo kopte de Leeuwarder Courant in juli 1959. Enzovoorts. Ook de enorme rookwolken zijn van alle tijden.

“Maandagmorgen was de brand zelfs in Eindhoven goed te ruiken. Duizenden buitenlandse toeristen kwamen zondag een kijkje nemen, omdat de blauwgrijze rook tientallen kilometers over de grens in Duitsland over de velden trok. In Helenaveen en omgeving is zondag de zon volkomen verduisterd geweest door de rook”, aldus een artikel in de Volkskrant uit de zomer van 1959. “Rook verjaagt bewoners”, luidde een van de koppen. Hekken of geen hekken, brandgangen of geen brandgangen, blussen van een door de wind aangewakkerde Peelbrand heeft nog nooit uitgehaald.

Het Vrije Volk schreef die zomer van 1959 dat de Peelbewoners maar één remedie kenden: bidden. Bidden om regen. “Het Peelvolk gaat ter bedevaart om regen af te smeken, want alleen regen kan de Peelbrand nu nog blussen”, aldus het socialistisch dagblad. Niet dat er er nooit gecontroleerde branden waren. Halverwege de negentiende eeuw was het gebruikelijk dat, onder aanvoering van Jan van de Griendt, de Peel massaal werd afgebrand, ten behoeve van de boekweitteelt. Dat leverde nogal wat overlast op. De rookwolken waren soms tot ver in Oost-Europa te zien, zo schrijft de in Helenaveen geboren André Vervuurt in zijn “In… en uit de turf getrokken”.

Ook de kranten schreven erover. “De lentes zijn er daar voor de niet-veenbranders niet aangenamer op geworden”, aldus berichtte de Delftsche Courant in 1886 over de jaarlijkse stookpartij. Hoe dan ook, als de wind verkeerd staat is er geen houden meer aan. Bij de brand van 1959 ging overigens ruim duizend hectare Peelgrond verloren, tweehonderd hectare meer dan bij de recente brand, zij het dat het vuur toen vooral ondergronds maandenlang voortwoekerde.

Ed van de Kerkhof, Deurne

Gerelateerde nieuwsberichten

Ook natuurbrand in gebied de Stippelberg De RIPS - De brandweer rukte zondagmiddag uit voor een natuurbrand in het gebied Stippelberg in De Rips. Al snel kon het sein brandmeester worden afgegeven. Meerdere blusvoertuigen snelden rond... 31 mei 2020 - 15:11
Brand in Liesselse achtertuin snel geblust LIESSEL - Het zijn drukke dagen voor de brandweer. Gisteren moesten de lieden opnieuw vol aan de bak in de Deurnese Peel, en even daarvoor werd ook een achtertuin in... 31 mei 2020 - 12:44
Politie vermoedt brandstichting in Zandbos DEURNE - De brand in het Zandbos in Deurne zaterdagochtend is mogelijk aangestoken. De politie is daarom op zoek naar getuigen. Rond 9.45 uur zaterdagochtend brak er brand uit in... 31 mei 2020 - 12:05
Opnieuw grote brand in Deurnese Peel DEURNE/LIESSEL - Weer is de brand in de Deurnese Peel in alle hevigheid opgelaaid. De hulpdiensten zijn massaal uitgerukt. Het betreft het deel gelegen aan de Eikenlaan in Liessel. Inwoners... 30 mei 2020 - 19:02
Brand in Zandbos in Deurne snel onder controle DEURNE - In de bossen aan de Helmondseweg in Deurne heeft zaterdag een brand gewoed. De brandweer had het vuur snel onder controle. Het vuur in het Zandbos brak rond... 30 mei 2020 - 10:47
Burgemeester ontvangt speciaal Peelpakket DEURNE - Netwerkclub JCI Peelland heeft afgelopen maandag een speciaal 'Peelpakket' overhandigd aan burgemeester Hilko Mak. Een pakket vol producten van lokale ondernemers. De cadeaupakketten zitten vol met producten van... 29 mei 2020 - 10:49