Jacoba van Heemskerk; Blick auf eine Stadt; olieverf op doek.

Mooiste Modernisten in De Wieger

donderdag 17 januari 2019 - 10:54|Nelly van Rijt

DEURNE - Van 20 januari tot en met 5 mei 2019 is op de bovenverdieping van Museum De Wieger een selectie uit de eigen collectie van het museum te zien. Niet zo maar een selectie, maar een sprekende presentatie van de Mooiste Modernisten uit die eigen collectie. Een verrassende expositie die een veelzijdig beeld geeft van het werk van met name Nederlandse kunstenaars uit het begin van de vorige eeuw. 

In plaats van Mooiste Modernisten had de titel van de tentoonstelling ook Verborgen Schatten kunnen zijn. De Wieger lijkt, nu het financiële tij gekeerd is en een mogelijke stabielere toekomst in zicht komt, een schroom van zich afgeworpen te hebben. Het laat gewoon zien wat het in huis heeft. Veel mooie en interessante werken, die mede een kantelpunt in de kunst van na 1900 markeren of er een gevolg van zijn. De collectie van Museum De Wieger bevat ruim honderd werken van Nederlandse kunstenaars die tot het modernisme gerekend kunnen worden. Modernisme is de verzamelnaam voor alle vernieuwende stromingen in de beeldende kunsten in West-Europa vanaf ongeveer 1905 tot de tweede helft van de jaren twintig. Hieronder vallen met name kubisme, fauvisme, futurisme, constructivisme, dadaïsme, expressionisme en surrealisme. Samen met de museumwerkgroep van De Wieger heeft conservator Lex van de Haterd een selectie gemaakt uit de werken die in het bezit zijn van het museum.

Vijf thema’s
De schilderijen en werken op papier zijn per zaal gegroepeerd rondom vijf thema's: landschap, stadsgezicht, stilleven, portret/figuur en abstractie. De eerste vier zijn klassiek en van alle tijden, maar in het begin van de twintigste eeuw veranderde de aanpak van schilders met betrekking tot deze thema’s, terwijl de abstractie een genre is dat pas in het begin van de twintigste eeuw ontstaat. De kunstenaars van het modernisme willen niet zozeer de werkelijkheid goed weergeven, als wel door middel van kleur, vorm, ritme en contrast hun gevoel uitdrukken. Niet de vraag of het werk mooi was – de esthetische waarde – of dat het goed gelijkend was – de realistische waarde – stond centraal, maar de vraag of het werk uitdrukking gaf aan het innerlijke gevoel – de emotionele waarde – van de kunstenaar.

Werkelijkheid als vertrekpunt
Verreweg de meeste modernistische schilderijen in de collectie van De Wieger hebben de werkelijkheid, de figuratie, als vertrekpunt, maar in kleur en in vorm wijken zij af van de kunstwerken uit de 19de eeuw. De kleuren zijn vaak fel of donker, de vorm is dikwijls gestileerd of zelfs geabstraheerd. Mooie voorbeelden hiervan in de expositie zijn de werken van Johan Dijkstra, Jan Wiegers, Leo Gestel en Jan Sluijters. Van de laatste is tot en met 7 april in het Noordbrabants Museum in Den Bosch de tentoonstelling ‘Jan Sluijters; zijn wilde jaren’ te zien met werk uit zijn vroege Parijse periode waarin hij kennismaakt met het werk van de avant-garde kunstenaars. Met de schilderijen die het verst gaan in abstractie, is een aparte zaal ingericht. Bij enkele kunstwerken is de figuratie zelfs helemaal losgelaten, bijvoorbeeld in de composities van Theo van Doesburg en Thijs Rinsema. Aan Theo van Doesburg en De Stijl, de stroming die ook in de collectie van De Wieger vertegenwoordigd is, wordt dit jaar in diverse musea aandacht besteed vanwege hun invloed op kunstenaars van het Bauhaus, dat honderd jaar geleden werd opgericht in het Duitse Weimar. Vanaf 9 februari is in museum Boymans van Beuningen in Rotterdam de expositie ‘Nederland-Bauhaus. Pioniers van een nieuwe wereld’ te zien. Informatie over de eeuwviering met diverse manifestaties in Duitsland is te vinden op www.bauhaus100.de

'Ik koop kunst die me raakt'

Eigen bezit en bruiklenen
Alle kunstwerken in deze expositie komen uit de collectie van De Wieger, maar een flink aantal ervan is geen eigendom, maar in langdurig bruikleen gegeven. De belangrijkste bruikleengever is de Amsterdamse kunstverzamelaar Ger Fransen, van wie in deze tentoonstelling ongeveer twintig werken te zien zijn, o.a. modernistische topstukken van Jacoba van Heemskerk en Louis Saalborn. Van het Haagse Gemeentemuseum en de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed is eveneens een aantal bruiklenen te zien. Liever kunstliefhebber dan verzamelaar Ger Fransen kocht zijn eerste schilderijen eind jaren zeventig van de vorige eeuw. Het waren achter-glas-schilderijen uit de Kroatische school van Hlebine. Dat was ook meteen het startsein om zich meer te verdiepen in de schilderkunst en de ontwikkelingen daarin. Intussen heeft hij niet alleen een enorm aantal werken gekocht, maar ook veel kennis vergaard. Met het vergaren van kennis en het steeds meer kunst zien, is ook zijn smaak veranderd. “Mijn hart gaat al een hele tijd uit naar expressionistisch en constructivistisch werk,” zegt hij. “Momenteel koop ik niet meer zoveel. Ik beperk me nu meestal tot een aanvulling op wat ik heb; om meer balans in het geheel te brengen. Dus, soms verkoop ik iets om iets nieuws aan te kopen. Ik heb dan wel een kunsthandel, maar de handel is niet echt mijn ding.” Fransen wil zichzelf ook geen verzamelaar noemen. “Mijn doel is niet en is ook nooit geweest om kunst te verzamelen. Ik koop kunst die me raakt. Ja, en dan constateer je op een gegeven moment dat je wel veel hebt. Dat noemen anderen dan verzamelen. Ik vind ‘verzamelen’ in dit verband nog steeds een raar woord. Uit dat woord spreekt niet de liefde voor de kunst, die mij drijft.”

'Er worden nu grote bedragen betaald voor werk van hedendaagse kunstenaars die over 200 jaar totaal zijn vergeten zijn'

Bruikleengever
De relatie van Ger Fransen, geboren in 1944 in Oploo en opgegroeid in Venlo, met Museum De Wieger dateert al van midden jaren tachtig. Agnes Grondman werd toen, na het vertrek van Pieter Wiegersma, directeur van het museum. Ger Fransen: “Het museum had een roerige periode achter de rug en Grondman moest starten met een uitgeklede collectie. Ik kwam met enige regelmaat in De Wieger en kende de situatie. Ikzelf had intussen meer schilderijen gekocht dan er plaats was op mijn muren. Daarom heb ik schilderijen aan De Wieger in bruikleen gegeven. Schilderijen, die ik belangrijk vond en waarvan ik zeker wist dat ik ze nooit weg zou doen. Zoals ik ook aan andere musea schilderijen in bruikleen heb gegeven. In al die jaren heb ik maar één keer een schilderij terug gehaald om te verkopen. De reden was dat ik door omstandigheden financieel in zwaar weer was geraakt.” Als voorbeeld van belangrijke schilderijen in kunsthistorische context noemt Ger Fransen een aantal werken van Jacoba van Heemskerk. Ook te zien in de expositie Mooiste Modernisten. De gewezen docent economie en kunstkenner Fransen: “Naar mijn overtuiging is het zo dat er nu grote bedragen worden betaald voor werk van hedendaagse kunstenaars die over 200 jaar totaal vergeten zijn. Daar staat tegenover dat er in het werk van Van Heemskerk nu totaal geen handel is, maar dat haar werk dan nog recht overeind zal staan.”

De Wereld van Hendrik Wiegersma
Op de begane grond van Museum De Wieger wordt het werk van Hendrik Wiegersma getoond in de context van zijn leven en zijn artistieke vriendenkring, dit keer met speciale aandacht voor zijn grote fascinatie voor snelheid: foto’s van zijn eerste motor en zijn eerste auto en natuurlijk zijn bij uitstek modernistische schilderij De Motorrijder.

Ateliers
In de ateliers van De Wieger is van 31 januari tot en met 24 februari een expositie te zien met afstudeerwerk van leerlingen van het Willibrord Gymnasium en van 17 maart tot en met 5 mei de expositie ‘De Peel in Licht’ met schilderijen van Emelie Jegerings en Catharina Driessen.

Opening

De tentoonstellingen ‘Mooiste Modernisten’ en ‘De Wereld van Hendrik Wiegersma’ zullen zondag 20 januari om 15.00 uur worden ingeleid door conservator Lex van de Haterd en bruikleengever Ger Fransen. De tentoonstellingen zijn te zien tot en met 5 mei 2019. Museum De Wieger, Oude Liesselseweg 29 in Deurne, is geopend van woensdag tot en met zondag van 12.00 tot 17.00 uur. Rondleidingen voor groepen op afspraak via info@dewieger.nl of tel. 0493-322930. 

Meer media
Jan Sluijters; Vaas met chrysanten; olieverf op doek. Johan Dijkstra; Gronings landschap; olieverf op doek. Leo Gestel; Petroesjka; olieverf op doek. Louis Saalborn, Abstracte compositie; olieverf op doek.

Gerelateerde nieuwsberichten

Trijntje Oosterhuis op Royal Music Night DEURNE – Ook dit jaar is de Oranjevereniging er weer in geslaagd om twee topartiesten naar Deurne te halen voor The Royal Music Night op vrijdag 26 april: Trijntje Oosterhuis... 26 januari 2019 - 11:31
Lezingenreeks Helenaveen van Toen HELENAVEEN – Ook in 2019 wordt in Helenaveen de historische lezingenreeks voortgezet. In de eerstvolgende aflevering op maandag 28 januari vertelt Joop Hendrix uit Helmond over vliegtuigcrashes in de Peel... 25 januari 2019 - 09:13
Debuutsingle Natasja Poels in stijl gepresenteerd DEURNE – Trots op Jou. Zo heet de debuutsingle van de Deurnese zangeres Natasja Poels. De single werd gisteren gepresenteerd in de zaak van haar zus Ramona in Deurne: Koonings... 7 december 2018 - 08:41
Kunstenaars pakken extra uit in themajaar DEURNE/ASTEN - Kunstenaars die zijn aangesloten bij Stichting Open Atelier Dagen Deurne-Asten gaan komend jaar naast het reguliere evenement hun atelier vaker openstellen. Dit in het kader van het themajaar... 6 december 2018 - 11:54
A Christmas Carol in Neerkant NEERKANT - Jeugdtheater Neerkant speelt vrijdag 7 en zaterdag 8 december de kerstvoorstelling A Christmas Carol. Dit is het klassieke kerstverhaal van Charles Dickens, maar dan in een moderne bewerking... 6 december 2018 - 11:45
Beachflag is uit de kunst DEURNE – Volgend jaar is het thema van Deurne palet van de Peel: Deurne uit de Kunst. De beachflags en banieren zijn inmiddels klaar. Het ontwerp hiervoor is gemaakt bij... 6 december 2018 - 11:42