Het kasteel van Deurne.

De beschieting van het Groot Kasteel

donderdag 10 oktober 2019 - 15:41|Bram Vannisselroij

De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek terug op de gebeurtenissen van toen. Van algemene verhalen tot persoonlijke herinneringen uit Asten, Someren, Deurne en omgeving. Vandaag aflevering 39: De beschieting van het Groot Kasteel.

Op 24 september 1944 werd een groot deel van Deurne bevrijd. Daarbij werden Rakels Molen aan de Liesselseweg, de karakteristieke watertoren op het perron bij het station en het Groot Kasteel verwoest. De Liesselse kerk werd door beschietingen ook zwaar beschadigd. Harrie Eevers bevond zich die dag, zoals vaker tijdens de Tweede Wereldoorlog, in de schuilkelder van de boterfabriek aan de Zeilbergsestraat. Op flinke afstand daarvandaan werd het Groot Kasteel door de 3rd Royal Tank Regiment in puin geschoten. Hoewel hij nog een kleine jongen was, weet Eevers het zich nog goed te herinneren. “De Engelsen schoten alles kapot.” Voor de oorlog was het Groot Kasteel eigendom van baron De Smeth. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hield hij het kasteel nog enige tijd open voor de leerlingen van de huishoudschool. Het leslokaal aan de Visser was door de Duitsers gevorderd. “De familie De Smeth werd van de ene dag op de andere uit het kasteel gezet. Alleen de kok mocht blijven. Die moest maaltijden bereiden voor de Duitsers”, graaft Eevers in zijn geheugen. De bewuste dag dat het kasteel werd verwoest weet hij zich nog helder voor de geest te halen. De geallieerden vermoedden dat Duitsers zich in het kasteel hadden verschanst. Deze bevonden zich, volgens enkele lokale historici, achter het kasteel en waren voornamelijk bewapend met Nebelwerfer (raketwerpers). Of ze daadwerkelijk in het kasteel verscholen zaten daar zijn anno 2019 de meningen nog steeds over verdeeld. Volgens Eevers zaten er wel degelijk Duitsers in de kelder verstopt. 

Zeilbergsestraat
Het gezin Eevers, bestaande uit vader, moeder en zeven kinderen woonde tijdens de oorlog in bij de boterfabriek in de Zeilbergsestraat. Op een paar kilometer van het Groot Kasteel gelegen. Zeilberg bestond toen uit een paar boerderijen en een enkel huis. “Deurne was nog lang niet zo groot als nu. Eigenlijk was er nog helemaal niets alleen open vlaktes. Erg overzichtelijk allemaal.” Eevers kan de families die er toen in de buurt woonden nog moeiteloos opnoemen. Op 24 september rond 15.30 uur vluchtte de voltallige familie, via het grote luik, de kelder van de boterfabriek in om veiligheid te zoeken. Al enige tijd stond er een Shermantank van de geallieerden naast het pand. Niet veel later namen de Engelsen het kasteel vanuit de Zeilberg onder vuur. “Zoiets vergeet je nooit meer. Ik zie de stofwolken nog naar beneden komen. Het was zo´n harde klap. Alles trilde.” Het hele gebeuren duurde voor zijn gevoel niet lang. “Al had ik eigenlijk geen besef van de tijd.” Het maakte een onuitwisbare indruk op de kleine jongen. De geallieerden gingen niet zachtzinnig te werk. “Alles waar zich mogelijk Duitsers ophielden werd onder vuur genomen.” Het Groot Kasteel werd grotendeels verwoest. De granaten deden hun werk, drongen door de muur en ontploften daarna pas. De granaten drongen door de zuid- en oostmuren van het kasteel en zorgden voor een ravage. Daarbij brak er brand uit met als gevolg dat het volledige dak instortte. Delen van de later alsnog gesloopte oostmuur en de volledige west- en noordmuur bleven staan. Binnen bleven alleen de twee gewelfkelders en de zaal daarboven intact. De volledige inboedel ging bij de brand verloren. Hieronder bevonden zich waarschijnlijk schilderijen van Antoon van Dyck en Peter Paul Rubens. Toch is niet precies duidelijk wat er die dag allemaal in vlammen opging. Omdat er maar weinig foto’s van het interieur de oorlog overleefden, is dat niet meer te achterhalen. De foto’s van het interieur die nog wel beschikbaar zijn laten een groot aantal schilderijen zien. Met daarop personen die lid van de familie De Smeth zouden zijn. Wel is zeker dat een portret van Theodorus de Smeth verloren is gegaan. 


Het kasteel anno 2019. (Foto: Hein van Bakel)

Een noodlottig ongeval
Toen de beschietingen achter de rug waren kwam het normale leven weer langzaamaan op gang. De kinderen durfden weer naar buiten en speelden twee dagen later nietsvermoedend buiten toen een noodlottig ongeval een einde maakte aan het leven van de pas tienjarige Francina Cornelia Eevers, het zusje van Harrie. De Engelsen waren ingekwartierd in een schuur tegenover de boerderij van Aart van Kampen, aan de toenmalige Peelstraat 2. Deze straat liep van de Kulert naar het Derp (door de huidige Koolhof). Vreemd genoeg hadden de soldaten hun mitrailleurs niet op het veld gericht, maar op de boerderij. Francien, zoals haar roepnaam luidde, zat vanaf een van de betonblokken, die aan weerszijden van de poort als deurstopper fungeerde naar de militairen te kijken. “Het was voor een kind natuurlijk spannend om al die soldaten in uniform en met wapens te zien.” Tijdens het schoonmaken van een van de mitrailleurs ging deze af. De soldaat was vergeten te checken of er nog kogels inzaten. Francien zat precies in de baan van het schot. Ze werd dodelijk getroffen in haar buik. Twee zussen probeerden nog hulp te halen, maar dat mocht niet meer baten. “Mama, mama ik ga dood”, riep ze tegen de zussen van Eevers. “Het was een fout, een vergissing. Het was natuurlijk niet de bedoeling om mijn zusje dood te schieten”, zegt Eevers.


Francien Eevers. (Foto: Familie Eevers)

De ‘dader’ kwam kijken toen Francien lag opgebaard in de boerderij. “Ik zie hem nog staan met zijn handboeien om. Samen met twee officieren.” Volgens Eevers moest de Engelse soldaat verplicht komen kijken om te zien wat hij had aangericht. Wat er later met de soldaat gebeurd is weet Evers niet. “Hij moest geloof ik kiezen voor een gevangenisstraf of hij zou naar het front in België of Frankrijk worden gestuurd.” Na de dood van Francien werd er nauwelijks meer over zijn zus gepraat. “Niet dat ik me kan herinneren in ieder geval.” Enkele jaren later werd er in de familie een meisje geboren. Ze vernoemden haar naar Francien. “Als een soort eerbetoon zou je kunnen zeggen”, denkt hij nu. Veel herinneringen aan de oorlog heeft Eevers niet, maar de beschieting op het Groot Kasteel en de dood van zijn zuster hebben zich voor altijd op zijn netvlies gebrand.   

Tags

Gerelateerde nieuwsberichten

Deurne heeft financiën op orde DEURNE- De gemeente presenteerde deze week de begroting voor 2020. Uit de cijfers blijkt dat Deurne het op financieel gebied, zeker in vergelijking met enkele andere gemeenten in de Peelregio,... 11 oktober 2019 - 14:48
Doornroosje doet het anders bij theatergroep Wizzel ZEILBERG - In het traditionele sprookje van Doornroosje is snel duidelijk waarom de wonderschone prinses in een diepe slaap geraakt: ze prikt zich aan een spinnewiel. Maar wat weten we... 11 oktober 2019 - 09:53
Recordaantal hindernissen op WK Bokkenollen GRIENDTSVEEN – Het WK Bokkenollen en het WK Limonollen hebben dit jaar een spectaculair hindernissenparcours met het grootste aantal hindernissen in de geschiedenis van het evenement. Zaterdag en zondag worden... 11 oktober 2019 - 09:32
De kronieken van de Neerkantse familie Joosten: deel 2 De Tweede Wereldoorlog woedde in de periode 1940-1944 ook in de Peel. Nu, 75 jaar later, staan we stil bij onze bevrijding. Een jaar lang blikken we in deze rubriek... 10 oktober 2019 - 15:57
Lezing heemkundekring over oorlog en bevrijding in Deurne DEURNE – Deurne 75 jaar bevrijd maar wat ging er aan vooraf. Dat is het thema van een lezing van heemkundekring HN Ouwerling, die woensdag 16 oktober plaatsvindt in cultuurcentrum... 10 oktober 2019 - 10:54
Herdenking kerkrazzia Helenaveen HELENAVEEN - Op 8 oktober was het 75 jaar geleden dat de kerkrazzia in Helenaveen plaatsvond. Dinsdagavond werd tijdens een herdenking stilgestaan bij dit intriest gebeuren. Om tien voor half... 10 oktober 2019 - 09:38